‘In dat geval,’ sprak de Dodo plechtig, terwijl hij overeind kwam, ‘stel ik voor om deze bijeenkomst te onderbreken, zodat we ons kunnen richten op effectievere methoden.’
‘Praat toch gewoon,’ zei het Adelaarsjong. ‘Ik begrijp al die lange woorden niet. Sterker nog, volgens mij begrijp je ze zelf ook niet.’ (Alice in Wonderland)

Praat toch gewoon

Begrijpelijke teksten schrijven is een kunst. Het is zo gemakkelijk om anderen te wijzen op hun onmogelijke teksten vol vaktermen, vage taal en clichédiarree, maar als je zelf gaat schrijven merk je hoe lastig het is om kraakhelder te formuleren.

Als ik mijn eigen teksten naloop, kan het bijna altijd eenvoudiger en concreter. Als ik webteksten schrijf voor een opdrachtgever en het lukt niet om een bepaald stuk helder op te schrijven, dan wringt er altijd wat. Dan heb ik te weinig beeld van wat zij precies doen voor hun klant of wat zij verstaan onder ‘kwaliteit’ of ‘oplossing’. Als je niet exact weet waar je over schrijft, kun je alleen maar om de hete brij heen draaien. Gemiste kans!

Wil je dat je boodschap overkomt (en je lezer in actie), dan is het wel handig als je lezer snapt wat er staat. Lees hier meer over Waarom je begrijpelijk moet schrijven – en of je dat B1 moet noemen.

Maar HOE doe je dat, begrijpelijke teksten schrijven?

Begrijpelijke teksten schrijven: 10 tips

  1. Bedenk wie je doelgroep is. Voor wie schrijf je? Piet? Schrijf je tekst zo op dat Piet het goed kan volgen.
  2. Bedenk wat het doel is van je tekst. Wat moet Piet doen? Medicijnen innemen? Formulier invullen? Aanmelden voor de borrel? Zorg dat dat zo duidelijk mogelijk is.
  3. Welke vragen zou Piet kunnen hebben over dit onderwerp? Beantwoord ze in je tekst.
  4. Houd je zinnen kort. Lange zinnen lezen minder makkelijk. Ze kunnen ook ontsporen. Wees ook weer niet al te spastisch staccato want een beetje afwisseling is wel prettig. Voor Piet.
  5. Roep het uit! Zorg voor soepele zinnen die lekker lezen. Zeg ze hardop zoals de schrijver Flaubert. Die vond een zin pas geslaagd als hij muzikaal perfect klonk.
  6. Gebruik geen tangconstructies. Wat zijn dat ook alweer? Zinnen waarin de basiszin als een tang om de extra informatie/bijzinnen heen zit: Piet gaf de beleidsmedewerker, die ondanks Piets opbouwende commentaar en zijn niet-onder-stoelen-of-banken-gestoken en tamelijk agressieve afkeer van belabberde teksten hardnekkig onbegrijpelijke rapporten bleef produceren, een dreun. Zet bij elkaar wat bij elkaar hoort (Piet gaf de beleidsmedewerker een dreun) en prop niet te veel informatie in één zin. Zet gewoon een punt en gooi de zin wat om (Ondanks Piets opbouwende commentaar…).
  7. Wie doet wat? Gebruik actieve zinnen, zoveel mogelijk zonder het hulpwerkwoord ‘worden’. In plaats van: ‘De veiligheid moet worden geborgd’ kun je bijvoorbeeld zeggen: ‘De buschauffeur moet voor vertrek controleren of de remmen werken.’
  8. Praat toch gewoon! Gebruik spreektaal, blijf weg van formele woorden en vaktermen zoals: ‘Gaarne bij uw fiscale geruisloze voortzetting rekening houden met het vorenstaande.’ Bedenk hoe je het zou uitleggen aan de buurvrouw.
  9. Hoe concreter, hoe beter. Gebruik heldere woorden en voorbeelden. Vermijd abstract taalgebruik. Kitty Kilian van de Blogacademie schreef een fijn blog over beeldend schrijven met veel vrolijke voorbeelden. (‘Je houdt van me? En wat betekent dat concreet?’)
  10. Wees niet te scheutig met je uitdrukkingen. Dit is mijn persoonlijke valkuil. Erger nog: ik gooi uitdrukkingen door elkaar. Figuurlijk taalgebruik is wel fris en fruitig maar het kan ook onscherp zijn. En/of onwenselijk: als je ermee om je oren wordt gesmeten dan gaat het tegenstaan.

Tip 11: neem deze tips met een goeie korrel zout. En lees! Lees!

Bijvoorbeeld het schitterende Alice in Wonderland (vertaald door Sofia Engelsman en geïllustreerd door de geweldige Floor Rieder).

Wil je ook een website die werkt? Meld je nu aan! Als mijn nieuwe site in de lucht is, krijg je elke week een gouden schrijftip.